Sirih junjung ialah gubahan daun sirih segar yang disusun bertingkat menjadi menara, dan diletakkan di atas dulang sebagai kepala hantaran. Perpustakaan Negara Malaysia mencatatkan bahawa 100 helai daun sirih Melayu atau lebih diperlukan untuk membuat satu gubahan.
Siap gubah, versi tiruan dijual RM23.50 hingga RM50.00 di dua kedai barang kahwin yang disemak pada 26 Ogos 2026. Versi daun segar tidak dijual siap oleh mana-mana daripadanya.
Apa itu sirih junjung
Ia gubahan, bukan barang siap. Daun sirih segar disemat satu demi satu pada satu menara gabus sehingga permukaannya tertutup sepenuhnya, kemudian dihias bunga di bahagian atas.
Perpustakaan Negara Malaysia menyenaraikan bahan dan alatnya: gabus sebagai menara, dawai sebagai pengikat, jarum penyemat dan lidi. Daun yang dipilih ialah daun yang segar dan lebar.
Catatan yang sama menyebut bahawa sirih junjung digubah oleh orang yang mahir membuat gubahan hantaran, bukan oleh sesiapa sahaja. Bentuknya mengikut citarasa penggubah, dan yang lazim disebut ialah bentuk bangunan, bentuk masjid dan bentuk flora.
Bunga segar seperti mawar, dahlia dan kekwa dicucuk di bahagian atas. Untuk keharuman, bunga rampai atau air mawar dibubuh pada gubahan itu.
(Sumber: laman Sirih Pinang: Simbol Budaya Melayu, Perpustakaan Negara Malaysia, edisi 2001, halaman Sirih Junjung dan halaman Sirih. Disemak 26 Ogos 2026.)
Kenapa ia dipanggil sirih junjung
Nama itu datang daripada cara pokok sirih tumbuh. Kamus Dewan Edisi Keempat mentakrifkan junjung sebagai kayu atau buluh yang menopang tanaman memanjat seperti sirih, dan memberi contohnya sendiri: junjung sirih.
Kata kerjanya membawa maksud kedua yang juga hidup dalam adat. Menjunjung bererti membawa sesuatu di atas kepala, dan juga bererti amat menghormati atau memuliakan.
Frasa penuhnya pula tiada dalam kamus. Carian sirih junjung di Pusat Rujukan Persuratan Melayu memulangkan jawapan bahawa kata itu tiada dalam kamus terkini, jadi ia perbendaharaan adat dan bukan kata masukan.
Yang ada di dalam pangkalan data Dewan Bahasa dan Pustaka ialah pantunnya. Satu rangkap berbunyi Kandar sirih sembilan junjung, / Nak meminang anak pusaka, yang mengikat perkataan itu terus kepada majlis meminang.
(Sumber: Kamus Dewan Edisi Keempat dan Kamus Pelajar Edisi Kedua melalui Pusat Rujukan Persuratan Melayu, prpm.dbp.gov.my, Dewan Bahasa dan Pustaka. Disemak 26 Ogos 2026.)
Maksud sirih dan pinang dalam adat
Setiap ramuan dalam adat bersirih membawa maksudnya sendiri, dan Perpustakaan Negara Malaysia menyenaraikan kelima-limanya.
Ramuan | Apa yang dilambangkan |
|---|---|
Sirih | Merendah diri dan memuliakan orang lain, kerana ia memanjat junjungnya tanpa merosakkannya |
Kapur | Hati yang putih bersih dan tulus, tetapi boleh berubah keras bila didesak |
Gambir | Kecekalan hati, daripada rasanya yang kelat kepahit-pahitan |
Pinang | Keturunan yang baik budi dan jujur, daripada batangnya yang tinggi lurus |
Tembakau | Hati yang tabah dan sanggup berkorban |
(Sumber: halaman Pengertian, laman Sirih Pinang: Simbol Budaya Melayu, Perpustakaan Negara Malaysia, edisi 2001. Disemak 26 Ogos 2026.)
Maksud sirih itu sendiri yang paling kerap dipetik, dan ia sesuai dengan tugasnya dalam majlis: rombongan yang datang meminang membawa lambang merendah diri.
Tempat asal ramuan ini ialah tepak sirih, iaitu bekas berbentuk empat segi yang memuatkan beberapa buah cembul, iaitu bekas kecil bertutup. Cembul disusun mengikut aturan tetap: pinang, kapur, gambir dan tembakau di bahagian atas, kemudian cengkih, sirih dan kacip di bahagian bawah.
Di mana sirih junjung berdiri dalam majlis
Catatan Perpustakaan Negara menyatakan sirih junjung menjadi penyeri majlis dan mengepalai perarakan yang diadakan. Ia berjalan di hadapan, bukan mengiringi.
Pada majlis rasmi negara, bilangannya besar. Catatan yang sama menyebut sirih junjung dalam jumlah tidak kurang daripada 10 pahar, iaitu dulang berkaki, mengiringi perarakan.
Sejarah istananya lebih tua lagi. Raja-raja Melayu menggunakan sirih junjung dalam istiadat pertabalan, terutamanya di Kelantan, dengan satu perarakan sirih junjung diadakan di sekitar bandar.
Dalam majlis kahwin dan pertunangan hari ini, kedudukannya lebih sederhana tetapi tetap di hadapan. Ia dulang pertama yang dibawa masuk oleh rombongan, dan dulang pertama yang diletakkan di hadapan pengantin.
Pahar yang membawanya juga membawa barang lain. Kaki pahar yang sama digunakan untuk mencacak bunga telur, jadi satu bekas boleh berkhidmat untuk dua adat berbeza.
Berapa harga sirih junjung pada 2026
Tiada kadar rasmi, dan tiada pembekal yang menyiarkan harga bagi sirih junjung daun segar. Yang tersiar ialah harga versi tiruan, iaitu daun sirih plastik yang sudah digubah dan dijual sebagai produk.
Pembekal | Apa yang disemak | Julat | Nota |
|---|---|---|---|
KYK Sayang, milik GK Marvellous Sdn Bhd | Koleksi Sirih Junjung, 15 produk | RM23.50 – RM50.00 | 11 daripadanya sirih junjung siap gubah, dua daripada 11 itu kehabisan stok |
Sarang Hae Yo, milik Trendymax (M) Sdn Bhd | Koleksi Dulang Hantaran, 33 produk | RM39.00 – RM39.92 | Dua produk sirih junjung; harga senarai RM49.90 dan RM80.00 |
(Disemak 26 Ogos 2026 pada laman pembekal sendiri, kyksayang.com dan saranghaeyo.com. Kedua-duanya memaparkan tahun hak cipta 2026 dan status stok langsung. Julat KYK Sayang mengira produk sirih junjung siap gubah sahaja, bukan bahan seperti span bunga.)
Jadual itu perlu dibaca dengan tiga syarat sebelum harga dibandingkan.
Dulang biasanya tidak termasuk. Beberapa produk KYK Sayang menyatakannya terus dalam nama produk: tak termasuk dulang. Sebuah dulang kerawang 10 inci di kedai yang sama berharga RM2.30 hingga RM5.30, jadi tambahannya kecil tetapi ia tetap tambahan.
Harga senarai dipangkah bukan harga. Gubahan sirih junjung Sarang Hae Yo berharga RM39.92 pada tarikh disemak, dengan RM80.00 dipangkah di bawahnya dan potongan 50.1 peratus ditunjukkan. Angka yang berlaku ialah angka pada hari tempahan dibuat.
Stok bergerak. Tiga daripada 15 produk koleksi KYK Sayang, dan salah satu daripada dua produk Sarang Hae Yo, ditanda kehabisan stok pada tarikh disemak.
Bagi sirih junjung daun segar, tiada angka dimuatkan di sini kerana tiada satu pun dapat disemak pada senarai harga bertarikh mana-mana pembekal. Sebab ia tidak dijual siap juga jelas daripada catatan Perpustakaan Negara: 100 helai daun segar, disemat sehelai demi sehelai, dan ia layu dalam sehari dua.
Sirih segar atau sirih tiruan
Harga bukan bahagian yang paling menentukan dalam pilihan ini.
Sirih segar ialah bahan asal yang disebut dalam semua catatan adat. Ia perlu digubah pada malam sebelum majlis, memerlukan orang yang tahu menyematnya, dan tidak boleh disimpan selepas itu.
Sirih tiruan boleh dibeli berminggu-minggu awal, disimpan dalam kotak, dan digunakan semula untuk majlis kedua. Ia juga tidak layu di dalam dewan berhawa dingin selama enam jam.
Keluarga yang menjaga adat dengan ketat memilih daun segar, kerana lambang yang dibawa sirih itu terikat pada pokok yang hidup. Keluarga yang menjaga jadual memilih tiruan.
Jalan tengah yang biasa digunakan: tapak dan menara daripada bahan tiruan, dengan beberapa helai daun sirih segar disemat di lapisan luar pada pagi majlis. Yang dilihat tetamu daun segar; yang menahan bentuk bahan tiruan.
Soalan lazim
Adakah sirih junjung wajib dalam majlis kahwin?
Tidak. Sirih junjung ialah adat, bukan rukun atau syarat sah nikah, dan majlis tanpa sirih junjung tetap sah dari segi hukum. Perpustakaan Negara Malaysia mencatatkannya sebagai barang hantaran yang dianggap satu kemestian dari segi adat, dan kemestian adat ialah perkara yang berbeza daripada syarat sah.
Berapa helai daun sirih diperlukan?
Perpustakaan Negara Malaysia mencatatkan 100 helai daun sirih Melayu atau lebih bagi satu gubahan. Daun yang dipilih ialah daun yang segar dan lebar. Sirih Melayu pula ialah jenis yang digunakan dalam adat, kerana daunnya lebar dan berwarna hijau pekat berbanding tiga jenis sirih yang lain.
Berapa sirih junjung diperlukan dalam satu majlis?
Satu sudah memadai untuk majlis kahwin atau pertunangan biasa, dan ia diletakkan di hadapan deretan hantaran. Bilangan besar hanya disebut untuk istiadat rasmi negara, iaitu tidak kurang daripada 10 pahar mengiringi perarakan, mengikut catatan Perpustakaan Negara Malaysia. Tiada rujukan yang menetapkan bilangan bagi majlis keluarga.
Apa beza sirih junjung dengan tepak sirih?
Tepak sirih ialah bekas logam berisi cembul bertutup yang menyimpan ramuan sirih pinang, dan ia digunakan dalam upacara rasmi. Sirih junjung pula gubahan hiasan daripada daun sirih segar yang dibawa sebagai barang hantaran. Ramuan asasnya sama; bentuk, saiz dan tujuannya berbeza sepenuhnya.
Langkah seterusnya
Tentukan dahulu sama ada sirih junjung itu daun segar atau tiruan, kerana keputusan itu menentukan bila ia perlu ditempah. Tiruan ditempah bila-bila; segar ditempah dengan tarikh, dan penggubahnya perlu disahkan lebih awal daripada mana-mana barang hantaran lain.
Lepas itu, letakkan ia di kepala senarai hantaran, bukan di hujungnya. Panduan hantaran tunang menunjukkan susunan lazim untuk majlis pertunangan, dan doa majlis pertunangan merangkumi bahagian majlis yang berlaku sebaik rombongan duduk.
