Tiada jabatan kerajaan yang menerbitkan skrip pengacara untuk majlis perkahwinan. Yang diterbitkan ialah panduan bagi majlis rasmi kerajaan dan majlis diraja, dan panduan itu menetapkan tiga perkara yang berguna kepada kenduri anda: format teks, cara menyebut gelaran, dan senarai kesilapan yang paling kerap berlaku.
Halaman ini mengambil apa yang benar-benar tertulis dalam dokumen rasmi, dan menyatakan dengan jelas bahagian mana yang tinggal terpulang kepada keluarga.
Tiga sumber digunakan, dan setiap satu dinamakan di tempat ia dipetik:
Slaid latihan Pengacaraan Majlis oleh Arba'ah binti Md Salleh, di portal Pejabat Pendaftar Universiti Putra Malaysia.
Laman Unit Protokol, Bahagian Istiadat dan Urusetia Persidangan Antarabangsa, Jabatan Perdana Menteri.
Garis Panduan dan Himpunan Doa bagi Majlis Rasmi dan Separuh Rasmi Kerajaan, terbitan JAKIM 2026.
Ketiga-tiganya disemak pada 25 Ogos 2026.
Apa yang ada dalam satu skrip pengacara
Satu skrip pengacara bukan karangan. Ia jadual tiga lajur.
Slaid latihan UPM menetapkan formatnya seperti berikut:
Lajur | Isinya |
|---|---|
Masa | Jam pengumuman itu dijangka dibuat |
Panduan | Isyarat yang menandakan giliran pengacara, contohnya apabila pengantin sampai di pintu dewan |
Pengumuman | Ayat penuh yang dibaca, perkataan demi perkataan |
Empat peraturan penyediaan teks disenaraikan dalam slaid yang sama:
Teks disediakan oleh penganjur atau pengacara sendiri.
Saiznya setengah kertas A4, mengikut protokol.
Satu muka surat bagi satu pengumuman.
Teks yang lengkap perlu diklip.
Peraturan satu muka surat satu pengumuman itu yang paling banyak menyelamatkan orang di dewan sebenar, kerana anda menyelak dan bukan mencari-cari baris di tengah halaman.
Slaid itu juga menyenaraikan lima benda wajib dibawa oleh pengacara: skrip, pen, buku program, air mineral dan gula-gula.
Peranan pengacara pula dibahagikan kepada tiga dalam slaid itu: mengawal majlis, iaitu memulakan dan menamatkannya; membuat pengumuman mengikut susun atur acara; dan memberi panduan kepada mereka yang mengambil bahagian, termasuk pembaca doa dan pengucap.
Perkataan panduan di situ bermakna pengacara memberi isyarat kepada pembaca doa, bukan membaca doa itu sendiri.
Aturcara majlis perkahwinan: susunan biasa
Susunan di bawah ialah susunan yang lazim digunakan di majlis perkahwinan Melayu. Lajur terakhir menyatakan dari mana asalnya, dan kebanyakannya kebiasaan setempat, bukan peraturan.
Bahagian | Tugas pengacara | Asalnya |
|---|---|---|
Tetamu dijemput masuk dan dijamu | Pengumuman pembuka, arahan tempat duduk | Kebiasaan setempat |
Ketibaan pengantin | Mengumumkan ketibaan apabila menerima isyarat | Kebiasaan setempat |
Persembahan sambutan, kompang atau silat | Menamakan kumpulan yang membuat persembahan | Adat |
Pengantin naik ke pelamin | Pengumuman ringkas, kemudian diam | Adat |
Ucapan wakil keluarga | Menjemput pengucap dengan gelaran penuh | Kebiasaan setempat |
Bacaan doa | Menjemput pembaca doa dan memberi isyarat | Ada garis panduan JAKIM |
Adat merenjis atau tepung tawar, jika diadakan | Menamakan waris yang naik satu per satu | Adat, tertakluk syarat |
Jamuan dimulakan | Menjemput tetamu makan mengikut giliran meja | Kebiasaan setempat |
Majlis ditamatkan | Ucapan terima kasih penutup | Kebiasaan setempat |
Tiada satu pun daripada susunan ini yang mengikat. Sebuah kenduri boleh berjalan sempurna tanpa separuh daripadanya.
Yang tidak boleh dialih ialah akad nikah, kerana akad bukan bahagian majlis. Ia perkara berasingan, dan ia dijelaskan di bawah.
Contoh lafaz mengikut bahagian
Lafaz di bawah ialah cadangan HelloKahwin, ditulis mengikut format tiga lajur UPM. Ia bukan teks rasmi mana-mana jabatan, dan tiada teks rasmi yang wujud untuk majlis perkahwinan.
Pembukaan
Panduan: Selepas kebanyakan tetamu duduk. Pengumuman: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan selamat sejahtera. Bagi pihak keluarga Encik [nama bapa pengantin perempuan] sekeluarga, saya mengucapkan selamat datang ke majlis perkahwinan [nama pengantin perempuan] dan [nama pengantin lelaki].
Ketibaan pengantin
Panduan: Apabila menerima isyarat daripada urus setia di pintu masuk. Pengumuman: Dif-dif kehormat dan para tetamu sekalian, sebentar lagi majlis akan menyambut ketibaan pasangan pengantin. Dipersilakan bangun.
Menjemput pembaca doa
Panduan: Selepas pengantin mengambil tempat di pelamin. Pengumuman: Majlis kini dipersilakan kepada [gelaran penuh dan nama pembaca doa] untuk mengetuai bacaan doa selamat. Dipersilakan.
Menjemput pengucap
Panduan: Selepas bacaan doa selesai. Pengumuman: Seterusnya, majlis menjemput [gelaran penuh dan nama] untuk menyampaikan sepatah dua kata bagi pihak keluarga. Dipersilakan.
Menjemput tetamu makan
Panduan: Apabila katerer memberi isyarat hidangan sudah siap. Pengumuman: Tuan-tuan dan puan-puan dijemput menjamu selera di ruang jamuan. Barisan hadapan dipersilakan terlebih dahulu.
Setiap pengumuman di atas muat dalam satu nafas, dan itu disengajakan. Skrip yang berbunga-bunga ialah skrip yang tersasar apabila majlis lewat setengah jam, dan majlis memang selalu lewat.
Bahagian yang ada peraturannya: bacaan doa
Bacaan doa satu-satunya bahagian majlis yang ada garis panduan bertulis daripada pihak berkuasa. JAKIM menetapkan tempohnya dua hingga tiga minit dalam perenggan 9.2 Garis Panduan dan Himpunan Doa bagi Majlis Rasmi dan Separuh Rasmi Kerajaan terbitan 2026.
Perenggan 9.1 dokumen yang sama meletakkan bacaan doa pada permulaan majlis, bukan di penghujung selepas makan.
Garis panduan itu ditulis untuk majlis kerajaan, jadi ia tidak mengikat kenduri di rumah. Tetapi ia satu-satunya ukuran bertulis yang ada, dan dua hingga tiga minit itu ukuran yang berguna kepada sesiapa yang menyediakan teks.
Bahagian teks doa, kriteria pembacanya dan tatacara sebelum bacaan diperincikan dalam doa majlis perkahwinan.
Slaid UPM menyenaraikan pemberian panduan kepada pembaca doa sebagai sebahagian daripada peranan pengacara. Maksudnya berbincang dengannya sebelum majlis, bukan menyerahkan mikrofon kepadanya tanpa amaran.
Akad nikah bukan bahagian pengacara
Akad dikendalikan oleh jurunikah yang dilantik pejabat agama, bukan oleh pengacara, dan lafaznya tertakluk kepada rukun yang tetap.
Kalau akad dilangsungkan pada hari yang sama dengan kenduri, tugas pengacara berhenti sebaik mikrofon diserahkan kepada jurunikah, dan bermula semula selepas akad selesai.
Ijab kabul, iaitu lafaz penyerahan oleh wali dan lafaz penerimaan oleh pengantin lelaki, tidak boleh dibaca daripada skrip pengacara mahupun dipendekkan untuk menjimatkan masa. Rukun dan syaratnya disenaraikan dalam rukun nikah.
Beza antara dua bahagian ini bukan soal gaya. Akad menentukan sah atau tidak sebuah perkahwinan, sedangkan aturcara majlis tidak menentukan apa-apa.
Cara menyebut nama tetamu bergelar
Ini bahagian yang paling kerap salah, dan ia satu-satunya bahagian aturcara majlis yang benar-benar ada dokumen rasminya.
Panggilan hormat ditetapkan dalam Surat Pekeliling Am Bilangan 4 Tahun 2014, yang berkuat kuasa 30 Jun 2014. Susunan siapa disebut dahulu pula ditetapkan dalam Susunan Keutamaan Persekutuan, yang diwartakan pada 13 November 2014 melalui P.U.(B) 506, membatalkan warta terdahulu P.U.(B) 29 bertarikh 22 Januari 1998.
Empat baris daripada senarai itu yang paling kerap muncul di kenduri Melayu:
Siapa | Panggilan hormat |
|---|---|
Kadi Besar atau kadi | Sahibul Fadillah |
Mufti | Sahibus Samahah |
Ustaz | Al-Fadhil |
Tuan haji | Tuan |
Bagi keturunan, senarai yang sama menetapkan Yang Mulia bagi nama yang bermula dengan Tunku, Tengku, Engku, Ungku, Ku atau Raja. Nama yang bermula dengan Syed disebut sebagai Tuan, dan Sharifah sebagai Puan atau Cik.
Bagi penerima darjah kebesaran, Tan Sri dan Puan Sri didahului Yang Berbahagia, begitu juga Datuk dan Datin. Ahli Dewan Rakyat dan Dewan Negara didahului Yang Berhormat.
Kalau ada tetamu yang gelarannya anda tidak pasti, ada tempat bertanya. Unit Protokol Bahagian Istiadat dan Urusetia Persidangan Antarabangsa menyenaraikan pemberian khidmat nasihat protokol kepada pihak swasta sebagai salah satu fungsi rasminya, dan menyiarkan talian 03-8872 6640 hingga 6643 serta alamat e-mel webadmin@istiadat.gov.my di lamannya.
Susunan Keutamaan Persekutuan mengikat majlis rasmi kerajaan, bukan kenduri kahwin anda. Ia digunakan di sini kerana ia satu-satunya susunan yang diterbitkan, dan kerana menyebut gelaran seseorang dengan betul adalah adab, bukan peraturan.
Warna yang menjadi pantang di tiga negeri
Slaid UPM menyenaraikan tiga pantang larang pakaian bagi pengacara majlis, dan ketiga-tiganya terikat kepada kerabat diraja negeri tertentu.
Warna atau kain | Pantang di majlis |
|---|---|
Kuning | Majlis yang dihadiri kerabat diraja |
Ungu | Majlis yang dihadiri Kerabat Diraja Perak |
Songket | Majlis yang dihadiri Kerabat Diraja Negeri Sembilan |
Senarai itu ditulis untuk pengacara majlis rasmi. Ia tidak terpakai kepada kenduri biasa, dan tiada sesiapa perlu menukar baju kerana halaman ini.
Ia disenaraikan di sini kerana majlis perkahwinan Melayu memang kadangkala dihadiri kerabat diraja negeri, dan pengacara yang tahu perkara ini tidak akan tertanya-tanya pada saat akhir.
Bagi pakaian pula, slaid yang sama menetapkan baju kurung, kebaya labuh atau baju korporat bagi perempuan, dan baju kebangsaan atau batik lengan panjang bagi lelaki.
Bahagian yang adat, bukan tuntutan agama
Sebahagian besar aturcara majlis perkahwinan ialah adat. Membezakannya daripada tuntutan agama menjadikan kerja pengacara lebih mudah, kerana bahagian yang adat boleh dipendekkan, dialih atau digugurkan tanpa menjejaskan apa-apa.
Jabatan Mufti Kerajaan Negeri Sembilan menjawab soalan khusus tentang adat perkahwinan pada 19 Jun 2019, dan jawapannya membezakan yang harus daripada yang dilarang.
Amalan | Kedudukan mengikut jawapan itu |
|---|---|
Persandingan | Harus, dengan syarat aurat terjaga dan tiada hiasan berlebihan |
Memukul kompang | Harus, dan jabatan itu memetik hadis tentang menghebahkan perkahwinan |
Adat pikul dan penggunaan lilin | Tidak dilarang, di bawah kaedah umum adat |
Upacara yang mengandungi unsur syirik atau khurafat | Dilarang |
Joget lambak | Dilarang sebagai hiburan melampau |
Jabatan itu menyenaraikan enam syarat am: adat tidak bercanggah dengan ajaran Islam, aurat dijaga, tiada pembaziran, tiada unsur syirik atau tahyul, jemputan makan diasingkan mengikut jantina, dan solat tidak ditinggalkan.
Syarat terakhir itu yang paling kerap menyentuh aturcara. Majlis yang berjalan tanpa henti merentasi waktu Zohor atau Asar memaksa tetamu memilih, dan seorang pengacara yang mengumumkan rehat solat sudah menyelesaikannya.
Kesilapan yang paling kerap
Slaid UPM menyenaraikan tujuh kesilapan yang kerap dilakukan pengacara majlis. Senarai itu ditulis untuk majlis kerajaan, tetapi tujuh-tujuhnya boleh berlaku di kenduri.
Tidak mengikut susunan keutamaan.
Tersalah nama jawatan atau gelaran.
Membuat jenaka.
Tidak membaca teks yang disediakan.
Membuat ulasan atau komen sendiri.
Membaca teks tanpa melihat keadaan sekeliling.
Tatabahasa.
Nombor tiga memerlukan sedikit huraian, kerana kenduri bukan majlis kerajaan dan sedikit kemesraan memang dijangka.
Yang menjadi masalah ialah jenaka yang menjadikan seseorang bahan, biasanya pengantin lelaki. Ia berbunyi kelakar di raptai dan berbunyi lain di dewan penuh dengan mertua di dalamnya.
Etika lain yang disenaraikan slaid itu: menjalani raptai, datang satu jam sebelum majlis, membuat ujian suara, dan tidak meninggalkan majlis sebelum ia berakhir.
Slaid yang sama memberi ukuran bagi ujian suara itu. Jarak mikrofon 15 hingga 25 sentimeter, iaitu kira-kira sejengkal, dengan kedudukannya sedikit di bawah dagu.
Majlis kecil di rumah tanpa pengacara
Banyak kenduri berjalan lancar tanpa pengacara langsung, dan tiada apa-apa yang kurang padanya.
Kalau majlis anda kecil, tiga pengumuman sudah memadai untuk sepanjang hari: menyambut tetamu, menjemput bacaan doa, dan menjemput tetamu makan. Seorang sepupu yang selesa bercakap boleh menguruskan ketiga-tiganya daripada tepi khemah.
Kalau anda memilih untuk ada pengacara, tiga perkara perlu disediakan sebelum hari itu:
Senarai nama penuh dan gelaran setiap orang yang akan dijemput bercakap.
Satu isyarat yang dipersetujui bagi ketibaan pengantin.
Satu nombor telefon urus setia yang benar-benar akan dijawab.
Semak persiapan lain dalam senarai semak persiapan kahwin. Kalau anda pula tetamu yang tiba-tiba dihulurkan mikrofon, ucapan untuk pengantin baru menyusun apa yang boleh disebut mengikut sejauh mana anda kenal pasangan itu.
Soalan lazim
Ada tak skrip pengacara majlis perkahwinan yang rasmi?
Tidak ada. Tiada jabatan kerajaan yang menerbitkan skrip pengacara khusus untuk majlis perkahwinan. Yang diterbitkan ialah panduan bagi majlis rasmi kerajaan dan majlis diraja, seperti slaid latihan Pejabat Pendaftar Universiti Putra Malaysia dan laman Pejabat Duli Yang Maha Mulia Tuanku Raja Perlis.
Berapa lama bacaan doa patut mengambil masa?
Dua hingga tiga minit. Itu tempoh yang ditetapkan dalam perenggan 9.2 Garis Panduan dan Himpunan Doa bagi Majlis Rasmi dan Separuh Rasmi Kerajaan terbitan JAKIM 2026. Perenggan 9.1 dokumen yang sama meletakkan bacaan doa pada permulaan majlis, bukan selepas jamuan.
Bagaimana menyebut nama tok kadi dalam skrip?
Sahibul Fadillah. Panggilan hormat bagi Kadi Besar dan kadi disenaraikan sebagai Sahibul Fadillah dalam senarai panggilan hormat keagamaan yang berkuat kuasa di bawah Surat Pekeliling Am Bilangan 4 Tahun 2014, yang bermula 30 Jun 2014. Bagi ustaz, panggilannya Al-Fadhil, dan bagi mufti, Sahibus Samahah.
Bolehkah majlis perkahwinan berjalan tanpa pengacara?
Boleh. Tiada tuntutan agama mahupun peraturan yang menetapkan sebuah kenduri perlu ada pengacara. Aturcara majlis perkahwinan ialah kebiasaan setempat dan adat, dan hanya akad nikah yang mempunyai rukun tetap, iaitu bahagian yang dikendalikan jurunikah dan bukan pengacara. Bagi majlis kecil, tiga pengumuman sudah memadai.
Apa yang perlu ada dalam teks pengacara?
Tiga lajur: masa, panduan atau isyarat, dan ayat pengumuman penuh. Slaid latihan Pejabat Pendaftar Universiti Putra Malaysia menetapkan saiznya setengah kertas A4, satu muka surat bagi satu pengumuman, dan teks lengkap perlu diklip supaya tidak bercampur di atas rostrum semasa majlis berjalan.
