Kadar mas kahwin Pahang ialah RM100, selepas titah Sultan Pahang pada 28 Mac 2024. Kadar mas kahwin Negeri Sembilan pula ialah RM200 bagi anak dara atau bujang, dan RM100 bagi janda atau ibu tunggal. Kedua-dua angka itu kadar minimum, bukan jumlah akhir.
RTM melaporkan angka Pahang pada hari titah itu dibaca, dan portal kerajaan negeri menyiarkannya semula pada 29 Mac 2024. Angka Negeri Sembilan datang daripada dokumen Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Negeri Sembilan (JHEAINS), muka surat 10. Disemak pada Ogos 2026.
Mas kahwin ialah bayaran yang wajib dibayar oleh suami kepada isteri. Enakmen undang-undang keluarga Islam negeri, iaitu undang-undang yang diluluskan oleh dewan undangan negeri, mentakrifkannya begitu.
Ia berbeza daripada hantaran dan daripada duit hantaran. Bezanya diterangkan berserta sumbernya dalam apa itu mas kahwin.
Berapa kadar mas kahwin di Pahang?
RM100. Sultan Pahang, Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah, menetapkannya melalui titah pada 28 Mac 2024. Titah ialah perintah rasmi seorang sultan.
Portal kerajaan negeri Pahang menyiarkan titah baginda begini:
"Maka hari ini, saya dengan ini memperkenankan pindaan kadar mas kahwin di Negeri Pahang iaitu bermula dengan kadar RM100."
RTM melaporkan titah yang sama pada hari ia dibaca.
Sebelum itu, kadar Pahang ialah RM22.50. Menurut titah yang sama, angka lama itu sudah diamalkan sejak tahun 1900.
Tarikh kuat kuasa tidak dinyatakan. Tiada satu pun sumber rasmi yang disemak menyebut tarikh itu, dan tiada warta kerajaan negeri ditemui.
Sumber Pahang juga tidak menyatakan sebarang perbezaan antara anak dara dan janda. Satu kadar sahaja disebut.
Kadar ini tidak datang daripada seksyen 21
Beberapa laporan mengaitkan RM100 dengan Seksyen 21(1) Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Pahang 2005.
Seksyen itu tidak meletakkan sebarang angka. Ia hanya menghendaki Pendaftar menentukan dan merekodkan nilai mas kahwin sesuatu perkahwinan. Kadar RM100 datang daripada titah, bukan daripada seksyen tersebut.
Berapa kadar mas kahwin di Negeri Sembilan?
RM200 bagi anak dara atau bujang, dan RM100 bagi janda atau ibu tunggal. Kedua-dua angka itu tersenarai di bawah tajuk "KADAR MAS KAHWIN" dalam dokumen JHEAINS, "Urusan Perkahwinan, Perceraian & Rujuk", muka surat 10.
Fail dokumen itu dijana pada 13 Mei 2026. Itu sumber rasmi kadar mas kahwin paling terkini yang ditemui bagi mana-mana negeri.
Setakat Ogos 2026, Negeri Sembilan ialah satu-satunya negeri yang membahagikan kadar anak dara dan janda dalam sumber rasmi semasa.
Negeri lain tidak menyebut status pengantin perempuan. Itu bermakna sumbernya senyap, bukan bermakna kadarnya sama.
Mengapa kadar janda lebih rendah?
Dokumen JHEAINS menyenaraikan kedua-dua angka tanpa memberikan sebabnya. Tarikh kadar itu ditetapkan juga tidak disebut. Tiada kenyataan rasmi Negeri Sembilan ditemui yang menjelaskan asas perbezaan itu, jadi sebabnya tidak dinyatakan di sini.
Apa itu adat perpatih?
Adat perpatih ialah sistem adat di Negeri Sembilan yang mengira keturunan dan harta pusaka melalui sebelah ibu. Pemetaan Budaya Jabatan Kebudayaan dan Kesenian Negara (JKKN) menyebutnya sebagai "sistem keturunan matrilineal, di mana harta pusaka dan keturunan disalurkan melalui garis ibu".
Kebanyakan negeri lain mengamalkan adat temenggung, iaitu sistem yang mengira keturunan melalui sebelah bapa.
Apa yang berubah dalam perkahwinan adat perpatih?
Siapa yang duduk dalam rundingan berubah. Angka mas kahwin tidak.
Kajian Universiti Kebangsaan Malaysia di Luak Rembau, diterbitkan dalam Jurnal Wacana Sarjana Jilid 10(1) pada April 2026, merekodkan tiga perkara.
Pihak lelaki menjemput buapak, iaitu ketua adat bagi satu kelompok keluarga, sebelum adat merisik bermula. Jemputan itu dibawa bersama tepak sirih.
Semasa merisik, tumpuan buapak ialah bertanyakan suku pihak yang dirisik. Suku ialah kelompok keturunan sebelah ibu.
Semasa menghantar cincin, buapak memilih dua atau tiga orang sebagai utusan untuk membawa cincin ke rumah pihak perempuan. Buapak sebelah perempuan yang menerima dan memeriksa cincin itu.
Kajian itu juga menyatakan pasangan daripada suku yang sama tidak boleh meneruskan perkahwinan, kerana ia dianggap melanggar aturan adat perpatih.
Skopnya terhad kepada Luak Rembau. Amalan boleh berbeza antara satu kawasan dengan kawasan lain, dan antara keluarga.
Kadar mas kahwin pula tidak berubah kerana adat. Angka RM200 dan RM100 daripada JHEAINS terpakai di seluruh Negeri Sembilan. Tiada sumber rasmi ditemui yang memberikan pengecualian kepada keluarga yang mengamalkan adat perpatih.
Bolehkah pasangan sesuku berkahwin?
Menurut Jabatan Mufti Kerajaan Negeri Sembilan, boleh. Jawapan jabatan itu pada 24 Jun 2019: "Dalam Islam, nikah sesuku dibolehkan asalkan dengan bukan mahram." Mahram bermaksud golongan yang haram dinikahi, seperti yang disenaraikan dalam surah al-Nisa' ayat 23.
Larangan sesuku itu datang daripada adat. Jawapan jabatan mufti pula menyatakan kedudukan dari sudut hukum Islam.
Kalau keluarga anda berdepan dengan soalan ini, bawa kedua-duanya sekali. Tanya buapak untuk kedudukan adat, dan pejabat agama untuk urusan pendaftaran nikah.
Kesilapan yang masih beredar tentang dua kadar ini
Perubahan Pahang masih baharu. Angka lama RM22.50 masih tersenarai dalam modul kursus praperkahwinan bertarikh 2019/2020, iaitu satu-satunya jadual rasmi merentas negeri yang ditemui.
Semakan pada 23 Ogos 2026 terhadap halaman muka pertama Google menunjukkan satu corak lain. Ada halaman yang meletakkan lajur janda RM100 untuk Pahang, di sebelah angka RM100 yang betul. Tiada sumber Pahang yang menyatakan sebarang perbezaan mengikut status pengantin perempuan, jadi lajur itu tiada asas.
Bagi Negeri Sembilan pula, angka RM300 hingga RM1,000 beredar dalam carian sebagai kadar minimum. Ia bukan kadar yang diterbitkan JHEAINS, iaitu RM200 dan RM100. Tiada pihak berkuasa Negeri Sembilan menerbitkan julat sedemikian.
Corak yang serupa berlaku di negeri yang memang tidak menetapkan sebarang kadar, seperti yang dihuraikan dalam mas kahwin Kelantan dan Terengganu.
Bayaran rasmi di Pahang dan Negeri Sembilan
Kadar mas kahwin bukan satu-satunya angka yang perlu disediakan. Ini bayaran yang disenaraikan sendiri oleh kedua-dua jabatan.
Negeri | Bayaran | Kadar |
|---|---|---|
Negeri Sembilan | Fi kebenaran berkahwin, kedua-duanya warganegara | RM10 |
Negeri Sembilan | Fi kebenaran berkahwin, warganegara dengan warga asing | RM50 |
Negeri Sembilan | Fi kebenaran berkahwin, bukan warganegara (MyPR atau MyKAS) | RM50 |
Negeri Sembilan | Kebenaran tempat nikah, berlainan daerah | RM10 |
Negeri Sembilan | Surat Perakuan Nikah | RM30 |
Negeri Sembilan | Kad Perakuan Nikah | RM30 |
Negeri Sembilan | Upah jurunikah | RM120 |
Negeri Sembilan | Upah saksi | RM40 seorang, bagi 2 orang |
Pahang | Bayaran permohonan kebenaran berkahwin | RM15 |
Sumber: dokumen JHEAINS "Urusan Perkahwinan, Perceraian & Rujuk"; sistem e-Munakahat Jabatan Agama Islam Pahang (JAIP). Disemak pada 23 Ogos 2026.
Jadual e-Munakahat JAIP menyenaraikan satu bayaran itu sahaja. Bayaran pendaftaran nikah, upah jurunikah dan upah saksi tidak tersenarai di situ, jadi tanyakan kadarnya terus di Pejabat Agama Islam Daerah (PAID).
Satu baris dalam dokumen JHEAINS menjawab soalan yang kerap timbul: "Lain-lain bayaran adalah di luar ketetapan JHEAINS & MAINS." Maksudnya, apa-apa bayaran lain di luar senarai itu bukan kadar yang ditetapkan oleh JHEAINS atau Majlis Agama Islam Negeri Sembilan (MAINS).
Cara mengesahkan kadar untuk kes anda
Kadar minimum ialah lantai, bukan jumlah yang mesti dibayar. Jumlah sebenar dipersetujui antara pengantin, dan Pendaftar merekodkannya semasa akad nikah. Penjelasan penuh ada dalam mas kahwin melebihi kadar minimum.
Di Pahang, permohonan dibuat melalui sistem e-Munakahat JAIP. Di Negeri Sembilan, permohonan dibuat dalam talian dan boleh dihantar sehingga tiga bulan sebelum tarikh yang dicadangkan.
Permohonan pihak perempuan tidak boleh dipinda selepas permohonan pihak lelaki dihantar, jadi semak butiran sebelum menghantar.
Untuk pengesahan, hubungi PAID di daerah pengantin perempuan. Tanya dua soalan. Berapa kadar minimum mas kahwin yang direkodkan di daerah ini pada hari ini? Berapa jumlah keseluruhan bayaran bagi permohonan ini?
Kadar negeri lain ada dalam senarai penuh mas kahwin ikut negeri. Konteks adat yang lebih luas ada di hantaran dan mas kahwin.
Soalan lazim
Adakah kadar mas kahwin di Pahang berbeza untuk janda?
Tidak. Tiada sumber rasmi Pahang yang menyatakan perbezaan itu. Titah Sultan Pahang pada 28 Mac 2024, laporan RTM dan portal kerajaan negeri semuanya menyebut satu kadar sahaja, iaitu RM100. Halaman yang menunjukkan lajur janda berasingan untuk Pahang tidak memetik sebarang sumber negeri.
Bila kadar RM100 di Pahang mula berkuat kuasa?
Tarikh itu tidak dinyatakan. Titah dibaca pada 28 Mac 2024, RTM melaporkannya hari yang sama, dan portal kerajaan negeri menyiarkannya pada 29 Mac 2024. Tiada satu pun daripada sumber tersebut menyebut tarikh kuat kuasa, dan tiada warta kerajaan negeri ditemui setakat Ogos 2026.
Di mana kadar mas kahwin Negeri Sembilan diterbitkan?
Dalam dokumen JHEAINS bertajuk "Urusan Perkahwinan, Perceraian & Rujuk", di muka surat 10, di bawah tajuk "KADAR MAS KAHWIN". Fail itu dijana pada 13 Mei 2026 dan boleh dimuat turun dari laman JHEAINS. Dokumen yang sama turut menyenaraikan bayaran rasmi urusan nikah.
Bolehkah mas kahwin melebihi kadar minimum?
Boleh. Titah Sultan Pahang menyebut kadar itu "bermula dengan kadar RM100", iaitu titik permulaan. Dokumen JHEAINS juga menggunakan perkataan kadar, bukan jumlah tetap. Jumlah sebenar dipersetujui antara pengantin dan direkodkan oleh Pendaftar semasa akad nikah, mengikut enakmen keluarga Islam negeri masing-masing.
