Perak tidak menetapkan kadar minimum mas kahwin. Setakat semakan Ogos 2026, tiada kadar mas kahwin Perak yang diterbitkan oleh mana-mana pihak berkuasa negeri. Warta kerajaan negeri yang mengandungi borang dan fi perkahwinan tidak menyebut sebarang jumlah.
Jumlahnya ditentukan melalui persetujuan dua pihak, kemudian direkodkan dalam borang nikah. Yang ditetapkan secara rasmi di Perak ialah fi urusan perkahwinan.
Mas kahwin ialah bayaran yang wajib dibayar oleh suami kepada isteri. Takrif itu terkandung dalam seksyen 2 enakmen undang-undang keluarga Islam negeri, iaitu undang-undang yang diluluskan dewan undangan negeri. Ia disemak dalam warta Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Pulau Pinang) 2004, dan teksnya sama dalam enakmen Melaka 2002 serta Kedah 2008.
Mas kahwin berbeza daripada hantaran dan daripada duit hantaran, dan bezanya diterangkan berserta sumbernya dalam apa itu mas kahwin.
Berapa kadar mas kahwin di Perak?
Tiada kadar minimum ditetapkan di Perak. Jabatan Agama Islam Perak (JAIPK) tidak menerbitkan sebarang angka dalam halaman soalan lazim atau garis panduan perkahwinannya. Carian di laman Majlis Agama Islam dan Adat Melayu Perak (MAIAMP) juga tidak menemui sebarang ketetapan kadar.
Satu-satunya jadual rasmi merentas negeri yang ditemui ialah modul kursus praperkahwinan Islam, halaman 18. Modul itu meletakkan Perak di bawah "Tiada ketetapan". Failnya bertarikh 2019 dan dikemas kini 2020, dan dua barisnya sudah lapuk hari ini.
Perak ialah salah satu daripada enam bidang kuasa yang tidak menetapkan kadar minimum. Kedudukan setiap negeri, berserta pihak berkuasa dan tarikhnya, ada dalam mas kahwin ikut negeri.
Apa yang tercatat dalam warta Perak Pk. P.U. 30?
Ruang kosong, bukan angka. Warta Kerajaan Negeri Perak, Jil. 66 Bil. 11, Pk. P.U. 30 bertarikh 1 Jun 2013, membawa Kaedah-Kaedah Undang-Undang Keluarga Islam (Borang dan Fi) 2013.
Perkataan "mas kahwin" muncul 20 kali merentasi 84 halaman warta itu, sepuluh kali dalam teks Melayu dan sepuluh kali lagi dalam terjemahan Inggerisnya. Setiap satu daripadanya ialah ruang kosong untuk diisi pada borang.
Dua borang yang digunakan pada akad nikah di Perak ialah Borang 4, iaitu Catatan Daftar Perkahwinan di bawah seksyen 22, dan Borang 5, iaitu Perakuan Nikah di bawah seksyen 26. Kedua-duanya membawa ruang "Mas kahwin" diikuti ruang "Belanja hantaran", dan kedua-duanya dicetak kosong. Jumlahnya diisi mengikut persetujuan pasangan, bukan ditetapkan terlebih dahulu oleh negeri.
Bahagian warta yang benar-benar membawa angka ialah Jadual Kedua, iaitu jadual fi. Senarai penuhnya ada di bawah.
Dari mana datangnya kadar mas kahwin Perak yang beredar?
Angka RM101 yang beredar luas tidak dapat dikesan kepada mana-mana sumber kerajaan negeri Perak. Ia muncul dalam jadual dalam talian dan hantaran media sosial, disalin berulang antara satu sama lain.
Warta 2013 tidak menyebutnya dan JAIPK tidak menerbitkannya. Modul kursus praperkahwinan pula meletakkan Perak di bawah "Tiada ketetapan".
Kalau ada ahli keluarga atau vendor menyebut satu angka sebagai kadar rasmi Perak, satu soalan sudah memadai: dokumen mana yang menyatakannya? Dokumen itu masih belum ditemui pada semakan Ogos 2026.
Siapa yang menentukan jumlah mas kahwin di Perak?
Jumlahnya ditentukan melalui persetujuan antara pihak lelaki dan pihak perempuan. Nilai yang dipersetujui itu diisi dalam Borang 4 dan Borang 5 dan direkodkan semasa urusan pendaftaran, seperti yang ditunjukkan oleh borang dalam warta 2013.
Kerana Perak tidak menetapkan sebarang kadar minimum, tiada angka rasmi negeri untuk dijadikan titik permulaan. Tiada juga sumber rasmi yang melaporkan amalan lazim di Perak, jadi tiada julat dinyatakan di sini.
Jabatan Mufti Pulau Pinang, memetik kitab al-Fiqh al-Manhaji, menyatakan bahawa "mas kahwin tidak mempunyai kadar minimum dan maksimumnya". Kenyataan itu ialah kedudukan fiqh, iaitu pandangan dalam ilmu hukum Islam, dan bukan kadar pentadbiran mana-mana negeri termasuk Perak.
Di negeri yang menetapkan kadar minimum, angka itu ialah lantai dan bukan jumlah yang perlu dibayar. Perkara yang berlaku apabila jumlah yang dipersetujui melebihi lantai itu diterangkan dalam mas kahwin melebihi kadar minimum.
Fi rasmi urusan perkahwinan di Perak
Enam bayaran ini disenaraikan dalam Jadual Kedua warta yang sama. Ia bahagian urusan nikah yang Perak memang tetapkan angkanya.
Urusan | Fi |
|---|---|
Permohonan Kebenaran Berkahwin | RM1 |
Kebenaran Berkahwin | RM5 |
Kebenaran Berkahwin oleh Hakim Syarie | RM10 |
Perakuan Nikah | RM15 |
Kad Nikah | RM20 |
Salinan Perakuan Nikah | RM30 |
Sumber: Jadual Kedua, Kaedah-Kaedah Undang-Undang Keluarga Islam (Borang dan Fi) 2013, Warta Kerajaan Negeri Perak, Pk. P.U. 30, 1 Jun 2013. Disemak pada Ogos 2026.
Baris ketiga ialah kebenaran daripada Hakim Syarie, iaitu hakim di mahkamah syariah, dan bukan daripada pendaftar biasa.
Jadual ini bertarikh 1 Jun 2013, dan itulah instrumen fi terkini yang ditemui bagi Perak. Sahkan kadar semasa dengan pejabat agama daerah sebelum membuat sebarang bayaran.
Bayaran lain seperti upah jurunikah, upah saksi dan fi kursus praperkahwinan tidak termasuk dalam semakan ini, jadi ia tidak dicetak di sini.
Langkah seterusnya sebelum tarikh akad ditetapkan
Tiga langkah, mengikut susunan.
Bincangkan jumlah mas kahwin antara dua keluarga secara berasingan daripada duit hantaran. Dua angka itu perkara berbeza, dan lebih mudah dirundingkan satu per satu.
Hubungi Pejabat Agama Islam Daerah (PAID) di daerah tempat akad akan dijalankan. Tanya satu soalan yang tepat: "Adakah Perak menetapkan kadar minimum mas kahwin pada hari ini, dan berapakah fi yang terpakai bagi urusan nikah saya?"
Sediakan jumlah yang dipersetujui untuk diisi dalam Borang 4 dan Borang 5 semasa urusan pendaftaran.
Langkah kedua paling penting di Perak, kerana tiada kadar negeri untuk disemak dan pejabat daerah itulah yang merekodkan nilainya.
Panduan penuh bagi barang, dulang dan wang yang menyusul selepas mas kahwin ada dalam hantaran dan mas kahwin.
Soalan lazim
Adakah kadar mas kahwin di Perak berbeza bagi janda?
Tidak. Perak tidak menetapkan sebarang kadar minimum, jadi tiada pembezaan antara anak dara dan janda untuk dinyatakan. Setakat semakan Ogos 2026, hanya Negeri Sembilan yang mempunyai pembezaan itu dalam dokumen rasmi semasa, iaitu dokumen JHEAINS bertarikh 13 Mei 2026.
Bolehkah mas kahwin di Perak dibayar secara hutang?
Warta negeri mengenali kedua-dua cara, tetapi bukan pada borang nikah. Dalam Warta Kerajaan Negeri Perak, Pk. P.U. 30 bertarikh 1 Jun 2013, baris "Mas Kahwin : ………… Tunai / Hutang" terdapat pada Borang 7, iaitu Permohonan Untuk Mendaftarkan Perkahwinan Luar Negeri dan Perkahwinan Sukarela. Pilihan yang sama muncul sebagai "Mas kahwin (tunai / hutang)" pada Borang 10, Borang 11 dan Borang 15, iaitu borang tuntutan bagi perceraian, perceraian di bawah ta'liq dan fasakh.
Borang 4 dan Borang 5, iaitu dua borang akad nikah biasa, tidak membawa pilihan itu. Ruang "Mas kahwin" pada kedua-duanya dibiarkan terbuka. Cara mas kahwin direkodkan dan disahkan ditentukan oleh pendaftar nikah di pejabat agama daerah berkenaan.
Siapa yang boleh mengesahkan kadar mas kahwin di Perak?
Mulakan dengan Pejabat Agama Islam Daerah (PAID) di daerah tempat akad akan dijalankan. Jabatan Agama Islam Perak (JAIPK) pula pihak berkuasa agama di peringkat negeri, dan halaman perkahwinannya tidak menerbitkan sebarang kadar setakat semakan Ogos 2026.
Mengapa kadar mas kahwin berbeza antara negeri?
Setiap negeri mempunyai enakmen undang-undang keluarga Islam dan pihak berkuasa agamanya sendiri, jadi kadar ditetapkan negeri demi negeri. Ada yang menetapkannya melalui fatwa diwartakan, ada melalui keputusan majlis agama Islam negeri. Perak tidak menggunakan mana-mana cara itu dan tidak menetapkan sebarang kadar.
Adakah mas kahwin sama dengan duit hantaran?
Tidak. Mas kahwin ialah pemberian daripada suami kepada isteri semasa akad nikah, dan ia menjadi hak isteri sepenuhnya. Duit hantaran pula ialah wang yang diberikan pihak lelaki kepada keluarga pengantin perempuan berdasarkan persetujuan dua keluarga. Hanya mas kahwin yang mempunyai takrif dalam enakmen negeri.
