Jumlah duit hantaran ditetapkan melalui persetujuan dua keluarga, dan tiada pihak berkuasa agama atau negeri yang menetapkan kadarnya. Cara paling pendek untuk sampai ke angka itu ialah empat langkah mengikut urutan: pisahkan apa yang tetap, namakan apa yang berubah, ucapkan satu soalan kepada setiap keluarga, dan tetapkan pemecah kebuntuan sebelum dua angka bertemu.
Mas kahwin ialah pemberian wajib daripada suami kepada isteri semasa akad nikah dan ia hak isteri sepenuhnya. Hantaran pula ialah barang yang bertukar antara dua keluarga mengikut adat, manakala duit hantaran ialah wang yang diberikan pihak lelaki kepada keluarga pengantin perempuan berdasarkan persetujuan.
Hanya mas kahwin yang wajib. Sumber: seksyen 2 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Pulau Pinang) 2004, dan Jabatan Mufti Negeri Selangor, e-musykil 2019, disemak 26 Ogos 2026.
Artikel ini tidak mencadangkan angka. Tiada sumber yang boleh mencadangkannya, dan angka yang dicadangkan orang luar ialah angka yang akan dibawa ke meja perbincangan sebagai "orang lain pun bagi sekian".
Langkah 1: pisahkan yang tetap daripada yang dirundingkan
Yang tetap ialah mas kahwin. Ia wajib, ia milik isteri, dan kadar minimumnya ditetapkan oleh pihak berkuasa agama negeri tempat nikah didaftarkan, walaupun tidak semua negeri menetapkan satu. Senarai mas kahwin ikut negeri merekodkan setiap negeri berserta sumber dan tarikhnya.
Yang dirundingkan ialah duit hantaran dan bilangan dulang. Jabatan Mufti Negeri Selangor menyatakan nilai wang hantaran "adalah bergantung kepada persetujuan kedua-dua belah pihak". Sumber: e-musykil, soalan tahun 2020, disemak 26 Ogos 2026.
Kesilapan yang kerap ialah membincangkan ketiga-tiganya sebagai satu angka. Apabila seorang bapa menyebut "RM15,000", tiada siapa tahu sama ada itu mas kahwin, duit hantaran, atau kedua-duanya. Tanya dahulu angka itu untuk apa, dan separuh perbincangan selesai.
Langkah 2: namakan apa yang menggerakkan angka itu
Tiada sumber rasmi yang menetapkan kadar, tetapi sumber yang disemak merekodkan apa yang keluarga ambil kira.
Kajian Universiti Teknologi MARA (UiTM) di Shah Alam pada 2015 merekodkan: "Dewasa kini, nilai wang hantaran bergantung kepada status pendidikan atau pun permintaan pihak keluarga bakal isteri."
Kajian yang sama mendapati 70 daripada 100 responden bersetuju "hantaran yang tinggi antara punca kelewatan perkahwinan". Sumber: Che Zaharah Abdullah dan rakan-rakan, prosiding ICOMHAC2015, UiTM Cawangan Kedah, Disember 2015. Itu dapatan pengkaji tentang 100 orang di Shah Alam, bukan kadar.
Kamus Dewan Edisi Keempat menamakan tujuan asalnya: wang itu "untuk perbelanjaan perkahwinan, belanja hangus". Disemak pada PRPM, Dewan Bahasa dan Pustaka, 26 Ogos 2026. Maka faktor yang paling boleh dikira ialah kos majlis di rumah pengantin perempuan: bilangan tetamu, dewan atau khemah, katering.
Faktor kedua ialah pembahagian majlis. Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan menyatakan hukum asal walimah, iaitu kenduri kahwin, ialah sunat muakkad dan "ia disunatkan kepada pengantin lelaki iaitu suami untuk melakukannya", dan bahawa budaya dua majlis, di rumah pengantin perempuan dan di rumah pengantin lelaki, "secara asalnya hukumnya adalah harus selama tidak berlaku israf dan pembaziran".
Sunat muakkad bermaksud amalan yang sangat digalakkan, dan israf bermaksud berlebih-lebihan. Sumber: AL-KAFI #1137, 4 Mac 2019, disemak 26 Ogos 2026. Keluarga yang membuat satu majlis sahaja dan keluarga yang membuat dua akan sampai pada angka yang berbeza, dan kedua-duanya betul.
Langkah 3: satu soalan untuk setiap keluarga
Perbincangan ini biasanya berlaku dua kali sebelum ia berlaku di antara dua keluarga: sekali antara pasangan dengan keluarga sendiri, sekali lagi antara pasangan sesama sendiri. Soalan yang ditanya pada peringkat itu menentukan sama ada hari merisik menjadi perbincangan atau pengumuman.
Kepada keluarga pengantin perempuan, soalan yang berguna ialah: "Majlis di rumah kita, anggaran kosnya berapa, dan berapa daripada itu yang mak ayah harap ditampung duit hantaran?" Soalan ini menukar angka yang samar kepada dua angka yang boleh dikira.
Kepada keluarga pengantin lelaki: "Kalau majlis di rumah kita dibuat berasingan, berapa yang kita mampu untuk kedua-dua majlis sekali?" Rekod Perpustakaan Awam Perlis 2003 menyebut soalan yang dirundingkan sebelum hari bertunang termasuk "berapa hantaran belanja hangus" dan sama ada wang itu "dibawa pada hari pertunangan atau sebahagian pada hari bertunang atau bakinya pada hari pernikahan".
Sumber: Abdul Ghani On, Jurnal Warisan Indera Kayangan Bil. 15, 2003, disemak 26 Ogos 2026. Soalan tentang bila dibayar sama pentingnya dengan soalan berapa.
Kepada pasangan sesama sendiri: "Angka mana yang kita berdua boleh pertahankan di depan kedua-dua keluarga?" Pasangan yang datang dengan satu angka bersama jarang dipertikaikan. Pasangan yang datang dengan dua angka akan diminta memilih pihak. Panduan taaruf menerangkan peringkat perkenalan tempat perbualan ini paling sesuai dibuka.
Langkah 4: pemecah kebuntuan apabila dua angka berbeza
Mulakan dengan kadar minimum mas kahwin di negeri pengantin perempuan sebagai titik rujukan, kemudian bincangkan duit hantaran secara berasingan. Dua angka itu perkara berbeza dan lebih mudah dirundingkan satu per satu.
Kalau jurangnya masih besar, tiga cara yang lazim digunakan keluarga, dan ketiga-tiganya adat:
Bahagikan mengikut majlis. Duit hantaran menampung majlis di rumah pengantin perempuan, dan pihak lelaki menanggung majlisnya sendiri. Kos setiap majlis dikira, dan angka itu yang dibincangkan.
Bahagikan mengikut masa. Sebahagian pada hari bertunang, bakinya pada hari nikah, seperti yang direkodkan di Perlis pada 2003. Jumlah kekal, tetapi bebannya berkurang.
Kurangkan majlis, bukan angka. Kajian UiTM 2015 mendapati 94 daripada 100 responden tidak bersetuju majlis pertunangan dibuat secara besar-besaran. Majlis pertunangan yang kecil mengurangkan kos yang duit hantaran perlu tampung.
Yang tidak membantu ialah membandingkan dengan sepupu, jiran atau angka di media sosial. Angka orang lain datang dengan majlis orang lain.
Selepas persetujuan, tulis. Bukan perjanjian, cuma satu pesanan yang mencatat mas kahwin, duit hantaran, bila setiap satu diserahkan, dan bilangan dulang. Pesanan itu yang dibuka semula apabila ada yang terlupa enam bulan kemudian.
Soalan lazim
Berapa jumlah duit hantaran yang biasa?
Tiada kadar rasmi, dan tiada sumber yang disemak merekodkan purata. Jabatan Mufti Negeri Selangor menyatakan nilainya bergantung kepada persetujuan kedua-dua pihak, dan kajian UiTM 2015 merekodkan ia bergantung pada status pendidikan atau permintaan keluarga bakal isteri. Angka yang boleh dikira ialah kos majlis di rumah pengantin perempuan, dan itulah titik mula yang paling adil.
Perlukah duit hantaran dibayar penuh pada hari bertunang?
Tidak. Rekod Perpustakaan Awam Perlis 2003 menyebut sebahagian boleh dibawa pada hari bertunang dan bakinya pada hari nikah, dan itu soal persetujuan. Duit hantaran bukan mas kahwin, jadi ia tidak disebut dalam lafaz akad di kebanyakan negeri. Tetapkan tarikh bayaran dalam perbincangan yang sama dengan jumlahnya.
Bolehkah duit hantaran dibuat sifar?
Boleh. Jabatan Mufti Negeri Selangor menyatakan wang hantaran "adalah hadiah/hibah yang bersifat sunat", bukan wajib, dan nikah tidak bergantung padanya. Sumber: e-musykil 2019. Keluarga yang menanggung majlis masing-masing kadangkala bersetuju tanpa duit hantaran. Yang wajib ialah mas kahwin, dan ia tetap perlu disebut dan direkodkan.
Duit hantaran dan mas kahwin, mana satu dibincang dahulu?
Mas kahwin dahulu, kerana ia tetap. Kadar minimumnya ditetapkan oleh negeri tempat nikah didaftarkan, dan tidak semua negeri menetapkan satu. Selepas mas kahwin selesai, duit hantaran menjadi perbincangan tentang kos majlis, bukan tentang nilai seseorang. Panduan duit hantaran kahwin menerangkan beza kedua-duanya dan siapa yang berhak.
Langkah seterusnya
Kira kos majlis di rumah pengantin perempuan dahulu, kerana itu angka yang duit hantaran sebenarnya bincangkan. Panduan bajet kahwin menunjukkan baris-baris kos itu, dan panduan nisbah hantaran menerangkan bilangan dulang yang dibincangkan selepas angka ini selesai. Pillar hantaran dan mas kahwin menyusun keseluruhan urutannya.
