Hantaran kahwin 5 balas 7 bermaksud pihak lelaki membawa lima dulang dan pihak perempuan membalas dengan tujuh. Dua belas dulang kesemuanya, dan tiada satu pun daripadanya ditetapkan oleh pihak berkuasa. Isinya dipersetujui dua keluarga, dan yang di bawah ialah isi yang paling lazim, bukan senarai wajib.
Mas kahwin ialah pemberian wajib daripada suami kepada isteri semasa akad nikah dan ia hak isteri sepenuhnya. Hantaran pula ialah barang yang bertukar antara dua keluarga mengikut adat, manakala duit hantaran ialah wang yang diberikan pihak lelaki kepada keluarga pengantin perempuan berdasarkan persetujuan.
Hanya mas kahwin yang wajib. Sumber: seksyen 2 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Pulau Pinang) 2004, dan Jabatan Mufti Negeri Selangor, e-musykil 2019, disemak 26 Ogos 2026.
Kenapa 5 balas 7 yang paling kerap dipilih?
Kerana ia nisbah paling kecil yang masih memberi ruang untuk barang asas di kedua-dua belah. Lima dulang cukup untuk sirih junjung, cincin, persalinan, alat solat dan satu dulang makanan. Tujuh dulang balasan cukup untuk persalinan lelaki, alat solat, kasut dan tiga dulang lain.
Kajian Universiti Teknologi MARA (UiTM) di Shah Alam pada 2015 merekodkan corak "5 dulang dari lelaki berbalas 7 dulang barangan tertentu dari pihak perempuan" sebagai contoh pertama nisbah yang diamalkan. Sumber: Che Zaharah Abdullah dan rakan-rakan, prosiding ICOMHAC2015, UiTM Cawangan Kedah, Disember 2015.
Contoh ayat Kamus Dewan Edisi Keempat bagi kata hantaran pula ialah "pihak pengantin lelaki membawa tujuh dulang hantaran". Tujuh dulang lelaki bermakna nisbah 7 balas 9, dan itu pilihan keluarga yang mahu lebih. Disemak pada PRPM, Dewan Bahasa dan Pustaka, 26 Ogos 2026.
Lima dulang pihak lelaki
Senarai ini mengikut urutan yang biasa dibawa masuk. Dulang pertama sentiasa sirih junjung di kepala rombongan, dan urutan selebihnya terpulang.
Dulang | Isi yang lazim | Asalnya |
|---|---|---|
1 | Sirih junjung | Adat lama; tepak sirih ialah "bingkisan paling utama" mengikut rekod Perlis 2003 |
2 | Cincin, dalam kotak di atas bantal kecil | Adat lama; rekod Perlis 2003 menyebut cincin belah rotan |
3 | Sepersalinan: kain atau baju, kadangkala tudung dan kasut | Adat lama; "persalinan yang terdiri dari kain songket" |
4 | Sejadah, telekung dan al-Quran | Direkodkan sejak 2003 "sebagai menjunjung tinggi kemuliaan agama" |
5 | Buah-buahan, kek atau manisan | Adat lama; "manisan atau halwa" |
(Sumber lajur ketiga: Abdul Ghani On, "Adat Perkahwinan Masyarakat Melayu Perlis: Hantaran", Jurnal Warisan Indera Kayangan Bil. 15, 2003, temu bual dengan Tuan Haji Nayan bin Dali, Simpang Sanglang, Perlis. Disemak 26 Ogos 2026. Lajur kedua ialah amalan lazim, bukan senarai wajib.)
Duit hantaran tidak diletakkan di atas dulang dalam kebanyakan keluarga hari ini. Ia diserahkan berasingan, selalunya dalam sampul, dan jumlahnya dipersetujui jauh lebih awal. Rekod Perlis 2003 menyebut duit hantaran dalam senarai barang orang dahulu, jadi sesetengah keluarga masih menghiasnya di atas dulang.
Tujuh dulang pihak perempuan
Balasan mengikut hantaran yang diterima. Kalau pihak lelaki membawa persalinan, pihak perempuan membalas persalinan.
Rekod Jabatan Kebudayaan dan Kesenian Negara (JKKN) tentang adat perkahwinan Melayu di Sarawak menyenaraikan balasan begini: "barang kelengkapan lelaki seperti pakaian dan kain baju Melayu, kelengkapan solat seperti sejadah, serta kasut dan kelengkapan lain". Disemak di Portal Pemetaan Budaya JKKN, 26 Ogos 2026.
Dulang | Isi yang lazim |
|---|---|
1 | Sirih junjung balasan, atau gubahan bunga di kepala |
2 | Cincin lelaki, atau jam tangan |
3 | Sepersalinan baju Melayu, samping dan songkok |
4 | Sejadah dan kopiah, kadangkala al-Quran |
5 | Kasut atau capal |
6 | Dompet atau tali pinggang |
7 | Buah-buahan, kek atau manisan |
(Amalan lazim yang dipadankan dengan senarai JKKN Sarawak dan rekod Perlis 2003. Tiada baris yang wajib.)
Dua dulang "lebih" itu biasanya barang kegunaan lelaki yang tidak ada padanannya di sebelah sana: kasut dan dompet, atau kasut dan tali pinggang. Itu sebabnya balasan lebih panjang tanpa perlu lebih mahal.
Apa yang dibalas sama, apa yang tidak
Tiga dulang hampir selalu berpasangan: cincin dengan cincin, persalinan dengan persalinan, alat solat dengan alat solat. Buah dan manisan pula dibalas sama pada kebanyakan majlis, kerana ia dulang yang paling mudah disediakan.
Sirih junjung ialah pengecualian. Di kebanyakan majlis hanya pihak lelaki yang membawanya, dan pihak perempuan membalas dengan gubahan bunga di kepala deretannya. Panduan sirih junjung menerangkan sebab ia berada di hadapan.
Duit hantaran tidak dibalas. Ia diberi satu arah sahaja, dari pihak lelaki kepada keluarga pengantin perempuan, mengikut takrif Kamus Dewan Edisi Keempat: "wang yang dihantar oleh pihak lelaki kepada bakal mentua untuk perbelanjaan perkahwinan, belanja hangus".
Yang perlu diputuskan sebelum membeli
Bilangan dahulu, kemudian senarai, kemudian baru kedai. Panduan nisbah hantaran menerangkan cara angka 5 dan 7 itu dipersetujui, dan kenapa ia dibincangkan selepas mas kahwin dan duit hantaran, bukan sebelumnya.
Selepas nisbah ditetapkan, tukar senarai isi secara bertulis. Bukan kerana tidak percaya, tetapi kerana dulang persalinan yang dibalas dengan dulang persalinan memerlukan saiz baju yang betul, dan itu soalan yang lebih senang ditanya melalui pesanan daripada di depan mertua.
Kalau dua keluarga memilih nisbah yang lebih besar, tambahan biasanya barang peribadi: beg tangan, wangian, barang elektronik. Senarai idea hantaran kahwin menyusun pilihan itu mengikut kategori, dan panduan gubahan hantaran menerangkan kos menghias dua belas dulang.
Soalan lazim
Adakah 5 balas 7 bermaksud pihak perempuan membelanjakan lebih?
Tidak semestinya. Dua dulang tambahan biasanya kasut, dompet atau tali pinggang, dan kos ketiga-tiganya kecil berbanding cincin atau persalinan. Rekod JKKN Sarawak menyebut balasan pihak perempuan "lebih banyak jumlah dan nilainya", tetapi itu rekod amalan di Sarawak, bukan peraturan. Nilai ditentukan oleh isi, bukan bilangan.
Bolehkah pihak lelaki bawa 5 dulang dan pihak perempuan balas 5?
Boleh. Tiada pihak berkuasa agama atau negeri menetapkan nisbah, dan kajian UiTM 2015 menyatakan hantaran dalam syariat "hukumnya harus kerana ia dianggap sebagai hadiah semata-mata". Yang penting kedua-dua keluarga bersetuju sebelum membeli. Balasan sama banyak lazim dalam keluarga yang mahu mengawal kos di kedua-dua belah.
Adakah mas kahwin salah satu daripada lima dulang?
Tidak. Mas kahwin ialah bayaran wajib suami kepada isteri yang disebut dalam lafaz akad dan direkodkan oleh Pendaftar, mengikut seksyen 2 dan seksyen 21 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Pulau Pinang) 2004. Ia bukan barang di atas dulang. Sesetengah keluarga menghiaskannya di atas dulang untuk gambar, tetapi ia tetap bukan hantaran.
Perlukah kedua-dua pihak bawa sirih junjung?
Tidak. Dalam amalan lazim hanya rombongan pihak lelaki membawa sirih junjung, di kepala deretan. Pihak perempuan membalas dengan gubahan bunga atau sirih junjung yang lebih kecil, ikut kemampuan dan adat keluarga. Rekod Perlis 2003 menyebut tepak sirih sebagai bingkisan paling utama bagi pihak yang datang meminang.
Langkah seterusnya
Tulis dua senarai berasingan, lima dan tujuh, dan padankan baris yang berpasangan dahulu: cincin, persalinan, alat solat, buah. Baki dulang baru diisi dengan barang peribadi. Panduan nisbah hantaran menerangkan apa yang perlu selesai sebelum senarai ini, dan pillar hantaran dan mas kahwin menyusun keseluruhan urutannya.
