Duit hantaran kahwin ialah wang yang diberikan pihak lelaki kepada keluarga pengantin perempuan berdasarkan persetujuan dua keluarga. Ia adat, bukan kewajipan agama, dan ia bukan mas kahwin.
Mas kahwin ialah bayaran yang wajib dibayar oleh suami kepada isteri pada masa akad nikah, dan ia hak isteri sepenuhnya. Sumber: seksyen 2 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Pulau Pinang) 2004, dan Jabatan Mufti Negeri Selangor, e-musykil 2019, disemak 26 Ogos 2026.
Dalam dokumen rasmi dan jawapan pejabat mufti, duit hantaran dipanggil wang hantaran. Kedua-duanya perkataan yang sama.
Mas kahwin | Hantaran | Duit hantaran | |
|---|---|---|---|
Wajib atau adat | Wajib | Adat | Adat |
Diberi kepada siapa | Isteri | Keluarga pengantin | Keluarga pengantin perempuan |
Siapa yang memilikinya | Isteri sepenuhnya | Penerima dulang | Keluarga penerima |
Siapa menetapkan jumlah | Kadar minimum ditetapkan pihak berkuasa agama negeri | Persetujuan dua keluarga | Persetujuan dua keluarga |
Sumber baris "wajib": Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Pulau Pinang) 2004, seksyen 2, dan Jabatan Mufti Negeri Selangor, e-musykil 2019, yang menyatakan "wang hantaran berbeza dengan mahar" dan wang hantaran "adalah hadiah/hibah yang bersifat sunat".
Kadar minimum ditetapkan oleh pihak berkuasa agama negeri masing-masing, dan tidak semua negeri menetapkan satu. Baris "siapa yang memilikinya" bagi duit hantaran ialah amalan lazim, dan ia berbeza di Selangor; lihat bahagian di bawah. Disemak 26 Ogos 2026.
Apa itu duit hantaran?
Kamus Dewan Edisi Keempat mentakrifkannya: "wang yang dihantar oleh pihak lelaki kepada bakal mentua untuk perbelanjaan perkahwinan, belanja hangus". Belanja hangus ialah perkataan lama untuk wang yang habis dibelanjakan untuk majlis. Disemak pada PRPM, Dewan Bahasa dan Pustaka, 26 Ogos 2026.
Jabatan Mufti Negeri Selangor menerangkannya dengan cara yang sama: "wang hantaran merupakan hadiah berbentuk wang tunai yang diberikan oleh pihak lelaki kepada keluarga perempuan. Nilaiannya adalah bergantung kepada persetujuan kedua-dua belah pihak." Sumber: e-musykil, soalan tahun 2020, disemak 26 Ogos 2026.
Tiga perkara dalam takrif itu penting. Ia hadiah mengikut kedua-dua takrif itu, jadi ia tidak wajib. Ia diberi kepada keluarga, bukan kepada isteri. Dan jumlahnya persetujuan, jadi tiada kadar yang ditetapkan oleh sesiapa.
Apa beza duit hantaran dengan mas kahwin?
Mas kahwin wajib mengikut seksyen 2 enakmen negeri, dan ia disebut dalam lafaz akad. Duit hantaran adat, dan di kebanyakan negeri ia tidak disebut dalam lafaz.
Satu kajian di Kanun: Jurnal Undang-undang Malaysia pada 2022 merumuskannya begini: mengikut adat, semasa majlis akad di kebanyakan negeri, kadar mas kahwin disebut dalam ijab dan kabul, tetapi jumlah wang hantaran tidak disebut, walaupun kedua-duanya direkodkan dalam sijil nikah.
Sumber: Ahmad Haziq Haikal Kamal dan Miszairi Sitiris, Universiti Islam Antarabangsa Malaysia, Kanun 34(1), 2022, halaman 141 hingga 166, abstrak disemak 26 Ogos 2026.
Ijab dan kabul ialah lafaz tawaran wali dan penerimaan suami yang menjadikan nikah itu sah. Maksud mas kahwin dan siapa pemiliknya dihuraikan penuh dalam artikel yang memilikinya.
Borang rasmi negeri turut mengasingkan kedua-duanya. Borang 4 dan Borang 5 dalam Kaedah-Kaedah Undang-Undang Keluarga Islam (Borang dan Fi) 2013 Perak, iaitu catatan daftar perkahwinan dan perakuan nikah, membawa medan "Mas kahwin" diikuti medan "Belanja hantaran" secara berasingan.
Sumber: Warta Kerajaan Negeri Perak, Pk. P.U. 30, 1 Jun 2013, disemak 26 Ogos 2026. Panduan borang nikah menerangkan borang-borang ini.
Kajian Kanun 2022 itu mendapati kekurangan kefahaman tentang undang-undang mas kahwin dan wang hantaran, serta ketidakselarasan rekod dalam sijil nikah, menyebabkan salah faham dalam masyarakat dan menjejaskan hak dan pemilikan kedua-dua pemberian itu. Itu dapatan pengkaji, dan ia menerangkan kenapa soalan "duit hantaran hak siapa" ditanya begitu kerap.
Duit hantaran hak siapa?
Dalam amalan lazim, duit hantaran diberi kepada keluarga pengantin perempuan dan menjadi milik penerimanya. Kamus Dewan Edisi Keempat menyebut penerimanya sebagai "bakal mentua". Jabatan Mufti Negeri Selangor menyebut "keluarga perempuan". Kedua-duanya bukan isteri.
Hak itu berpindah apabila wang diterima. Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan menyatakan: "Secara asasnya, apa-apa pemberian sudah termeterai pemilikan milik apabila berlakunya qabdh (penerimaan barang)." Qabdh bermaksud penerimaan ke dalam tangan penerima. Sumber: Irsyad Hukum Siri ke-350, 26 Disember 2019, disemak 26 Ogos 2026.
Maka pihak lelaki tidak boleh menuntutnya semula. Jabatan Mufti Negeri Selangor, menjawab soalan sama ada suami boleh menuntut wang hantaran apabila isteri meminta cerai, menyatakan: "Seseorang tidak boleh menuntut kembali hadiah atau sedekah yang telah diberikan, melainkan bapa/ibu kepada anak atau datuk/nenek kepada cucu." Sumber: e-musykil, soalan tahun 2019, disemak 26 Ogos 2026.
Hantaran pertunangan berbeza. Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan menyatakan hadiah hantaran pertunangan "boleh untuk diambil kembali sekiranya mereka tidak jadi untuk berkahwin", mengikut Irsyad Hukum Siri ke-794, 29 Ogos 2023. Itu pertunangan yang putus, bukan perkahwinan yang berlaku.
Di Selangor, duit hantaran dikira sebagai mas kahwin
Pengecualian ini milik satu negeri sahaja. Fatwa Selangor yang diwartakan pada 4 Februari 2010 menyatakan: "Sekiranya terdapat wang hantaran daripada pihak lelaki, ianya dikira sebagai Maskahwin."
Sumber: Warta Kerajaan Negeri Selangor, Jil. 63 No. 3, Sel. P.U. 3, fatwa di bawah seksyen 47 Enakmen Pentadbiran Agama Islam (Negeri Selangor) 2003, berkuat kuasa 1 Januari 2010, disemak di laman Jabatan Mufti Negeri Selangor pada 26 Ogos 2026.
Akibatnya, di Selangor wang itu hak isteri. Jabatan Mufti Negeri Selangor menjawab seorang isteri yang ibunya menyimpan RM10,000 wang hantaran: "Bagi pengantin perempuan di negeri Selangor, mereka berhak ke atas wang hantaran tersebut kerana dikira sebagai maskahwin. Justeru, ibu bapa pengantin perempuan tidak berhak untuk mengambil wang hantaran tersebut tanpa izinnya."
Sumber: e-musykil, soalan tahun 2020, disemak 26 Ogos 2026.
Ketetapan ini milik Selangor dan tidak boleh dipindahkan ke negeri lain. Bagi Kelantan, amalan yang kerap disebut ialah wang hantaran dikira sebagai mas kahwin, tetapi tiada dokumen Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Negeri Kelantan yang menyatakannya dijumpai pada 26 Ogos 2026, jadi ia tidak dilaporkan di sini sebagai ketetapan.
Senarai mas kahwin ikut negeri merekodkan apa yang setiap negeri tetapkan dan apa yang tidak.
Wang sumbangan tetamu pula hak siapa?
Soalan ini kerap datang bersama. Jabatan Mufti Negeri Selangor menjawabnya pada 2022: "semasa majlis perkahwinan, duit sumbangan yang diberi kepada pengantin, adalah untuk pengantin sebagai hadiah. Jika duit itu diberi kepada ibu bapa, maka ia adalah milik ibu bapa."
Jawapan yang sama menyarankan pasangan dan ibu bapa berbincang untuk mencapai keputusan bersama. Sumber: e-musykil, soalan tahun 2022, disemak 26 Ogos 2026.
Prinsipnya sama dengan duit hantaran: wang menjadi milik orang yang menerimanya.
Soalan lazim
Adakah duit hantaran wajib?
Tidak. Jabatan Mufti Negeri Selangor menyatakan wang hantaran "adalah hadiah/hibah yang bersifat sunat", iaitu pemberian sukarela yang digalakkan tetapi tidak diwajibkan, berbeza dengan mahar yang wajib diberi kepada isteri. Sumber: e-musykil 2019. Nikah yang sah tidak bergantung pada duit hantaran, dan keluarga boleh bersetuju untuk tidak mengadakannya.
Bolehkah isteri menuntut duit hantaran daripada ibu bapanya?
Bergantung pada negeri. Di Selangor, fatwa yang diwartakan pada 2010 mengira wang hantaran sebagai mas kahwin, dan Jabatan Mufti Negeri Selangor menyatakan ibu bapa "tidak berhak untuk mengambil wang hantaran tersebut tanpa izinnya". Di negeri lain, amalan lazim ialah wang itu milik keluarga penerima. Sahkan dengan pejabat mufti negeri tempat nikah didaftarkan.
Bolehkah suami minta balik duit hantaran selepas bercerai?
Tidak, mengikut Jabatan Mufti Negeri Selangor: hadiah yang telah diberikan tidak boleh dituntut kembali, kecuali oleh ibu bapa kepada anak atau datuk nenek kepada cucu. Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan menambah, dalam Irsyad Hukum Siri ke-350, bahawa mahar juga tidak boleh dituntut suami sama ada dalam perkahwinan atau selepas perceraian. Cerai tebus talak ialah perkara berbeza dan diputuskan di Mahkamah Syariah.
Adakah duit hantaran direkodkan dalam sijil nikah?
Bergantung pada borang negeri. Borang 4 dan Borang 5 Perak 2013 membawa medan "Belanja hantaran" di bawah medan "Mas kahwin". Kajian Kanun 2022 mendapati kedua-duanya direkodkan dalam sijil nikah di kebanyakan negeri walaupun hanya mas kahwin disebut dalam ijab dan kabul. Semak borang negeri sendiri sebelum hari akad.
Langkah seterusnya
Tetapkan mas kahwin dahulu, kerana ia wajib dan kadarnya bergantung pada negeri tempat nikah didaftarkan. Kemudian baru rundingkan duit hantaran sebagai perkara berasingan; panduan nisbah hantaran menerangkan urutan itu.
Kalau keluarga mahu meletakkan mas kahwin lebih tinggi daripada kadar minimum, bacaan seterusnya ialah mas kahwin melebihi kadar minimum, dan pillar hantaran dan mas kahwin menyusun keseluruhannya.
